Didem Doğan

New York müzeleri: Met Breuer

Met’in çağdaş sanat sergilerine ayrılmış mekanı Met Breuer Madison Avenue üzerinde üç katlı modern bir binada yer alıyor. Met biletinizle bu müzeyi de ziyaret edebiliyorsunuz. Dışarıdan ters bir merdiveni andıran bu bina müzeye ismini veren mimar Breuer tarafından tasarlanmış. ‘Her şey birbiri ile bağlantılı: sanat ve komplo’ adlı sergi son elli yıldır çağdaş sanatçıların iktidarın gizli güç kullanımı ve vatandaşlık arasındaki ilişkiyi irdeledikleri işlerden oluşuyor. ABD gibi bir süper gücün dünyanın her köşesinde izlediği politikalar, manipülasyon, komplo faaliyetleri kendi vatandaşı sanatçılarca oldukça sert bir şekilde eleştirilmiş. Serginin girişinde büyük bir portre; John F Kennedy süikasti sanığı Oswald’a ait. Hemen yanında Oswald’ı Dallas Polis ofisinde tutukluyken strip klübü işleten ve polisle yakın ilişkili olan ve tutuklu Oswald’ı öldüren Ruby’nin resmi. Sanki sadece bir piyon olarak kullanılmış bu iki figür. Dönemin Amerikan Başkanı Kennedy’nin öldürülmesi CIA bünyesindeki bazı kişilerin Başkan’ın Küba, Sovyetler Birliği ve Vietnam konularındaki ılımlı yol arayışını cezalandırmaları mıydı?.. Serginin devamında Bush dönemindeki Irak işgali, Ebu Garip hapishanesindeki tutuklulara uygulanan şiddet, Şili askeri darbesinin desteklenmesi gibi tarihin birçok karanlık noktasında ABD’nin, CIA’in yürüttükleri faaliyetler anlatılıyor. Bir diğer ilginç iş Kanadalı sanatçı Johnson’a ait. Sanatçının babaannesi 1950’lerin sonunda yaşadığı psikolojik rahatsızlıklardan dolayı Montreal’de ünlü bir psikiyatrın gözetiminde kaldığı hastanede LSD hapı ile tedavi edilir, sonrasında öğrenecektir ki bu CIA’in sponsorluğunda zihin kontrolü amacıyla oluşturulan bir programın parçası olan bir test grubunda kendi iradesi ve isteği dışında seneler boyunca bir dizi tedaviye maruz kalmıştır: elektroşok, uyku kaybı, yüksek dozda LSD ve diğer kimyevi ilaçlar. Hastanın yaşadığı bu travma ‘Ateş altında ev’ isimli çalışmada çatısı alev almış ve odaları ters yüz olmuş bir maket evde anlatılmış. Bir diğer iş Amerikalı sanatçı Shaw’un duvarın tamamını kaplayan bir Amerikan kasabasının ön cephesini kırmızı bir örümcek ağıyla kaplayıp kapısından içeri girdiğinizde ateşin başında oturan Şirinler karakterlerine benzeyen cücelerin hiçbir şeyden para yapmalarını anlatan çalışması. Yoktan zenginlik üretmek, neo-liberalizm politikaları ve dünyadan kopuk Amerikan seçmeni sanatçının gösterdiği manzarayı oluşturan öğeler. Peter Soul’un ‘Hitler’in beyni canlı’ adlı karikatürvari resmi ise ABD’nin Ebu Garip hapishanesinde uyguladığı işkencelere cevap niteliğinde.